Luật nonogram
Nonogram là một lưới bạn tô theo các gợi ý số, và khi hoàn thành thì một bức tranh hiện ra. Không có phép tính và không có từ vựng — chỉ vài luật đơn giản về ý nghĩa của các con số. Trang này bàn về những luật đó và dẫn qua một câu đố nhỏ từ gợi ý đến bức tranh hoàn chỉnh. Nếu bạn đã biết luật và muốn kỹ thuật giải, hướng dẫn giải từng bước sẽ đi xa hơn.
Lưới và các con số
Mỗi nonogram là một lưới hình chữ nhật gồm các ô vuông. Dọc phía trên, mỗi cột có một danh sách số bên trên; dọc bên trái, mỗi hàng có một danh sách số bên cạnh. Những con số đó là gợi ý duy nhất bạn có — không có bức tranh một phần nào để bắt đầu. Nhiệm vụ của bạn là tìm ra ô nào nên tô và ô nào nên để trống, cho đến khi mọi hàng và cột khớp với gợi ý của nó.
Mỗi ô cuối cùng rơi vào một trong hai trạng thái: được tô (phần của bức tranh) hoặc trống (nền). Hầu hết người chơi còn đặt một dấu nhỏ, như ✕, vào những ô mà họ đã xác định phải để trống — luật không bắt buộc điều đó, nhưng nó khiến câu đố dễ đọc hơn nhiều.
Luật 1 — mỗi con số là một dãy ô được tô
Một con số đơn cho bạn biết bao nhiêu ô trên hàng đó được tô thành một dãy liền mạch. Gợi ý 5 trên một hàng rộng năm ô nghĩa là cả hàng được tô. Gợi ý 3 nghĩa là đúng ba ô liền nhau được tô ở đâu đó dọc hàng ấy, và hai ô còn lại trống — chỉ là có thể bạn chưa biết dãy đó nằm ở đâu.
Luật 2 — nhiều con số nghĩa là nhiều dãy, theo thứ tự
Khi một gợi ý có nhiều hơn một con số, mỗi con số là một dãy riêng, và chúng xuất hiện đúng theo thứ tự được liệt kê. Gợi ý hàng 1 1 nghĩa là hai ô tô đơn lẻ, ô thứ nhất ở bên trái ô thứ hai. Gợi ý 2 1 nghĩa là một dãy hai, rồi sau đó một dãy một, theo thứ tự ấy — không bao giờ có một trước hai.
Luật bổ sung then chốt: các dãy từ cùng một gợi ý phải được ngăn cách bởi ít nhất một ô trống. Không có khoảng trống đó, chúng sẽ chỉ là một dãy dài hơn. Vậy nên trên một hàng rộng năm ô, gợi ý 1 1 có thể được đặt theo vài cách khác nhau (tô-trống-tô-trống-trống, hoặc tô-trống-trống-tô-trống, v.v.), nhưng hai ô được tô không bao giờ có thể chạm nhau.
Luật 3 — cả hàng lẫn cột đều phải được thỏa
Một ô không chỉ do gợi ý hàng của nó chi phối — nó phải thỏa gợi ý cột của mình cùng lúc. Đây là nơi việc giải thực sự diễn ra: một ô chỉ được tô nếu cả hàng lẫn cột mà nó thuộc về đều đòi hỏi điều đó. Đối chiếu chéo hai bên là cách bạn biến «dãy này có thể vào vài chỗ» thành «dãy này phải vào đúng chỗ này».
Luật 4 — một nonogram đúng nghĩa có đúng một lời giải
Một nonogram được làm tốt có thể giải chỉ bằng logic và chỉ có một đáp án đúng. Bạn không bao giờ phải đoán: mọi ô được tô hay để trống đều suy ra từ những gợi ý bạn đã có. Nếu một câu đố có vẻ cần đoán, thì hoặc là có một suy luận bạn chưa nhận ra — hoặc là câu đố bị lỗi. Trên trang này, mọi câu đố đều được máy kiểm tra để có một lời giải duy nhất, không cần đoán, trước khi được xuất bản.
Một ví dụ có lời giải
Đây là một câu đố 5×5 nhỏ. Bên trái là vị trí xuất phát — chỉ có các gợi ý. Bên phải là bức tranh hoàn chỉnh. Hãy để ý gợi ý của hàng trên cùng là 1 1: hai ô được tô riêng biệt với một khoảng trống ở giữa (hai bướu của trái tim), đúng như Luật 2 mô tả. Mọi hàng khác đều suy ra từ việc đối chiếu chéo hàng với cột.
Đọc ngược lại xác nhận từng gợi ý: hàng trên cùng là 1 1 (hai ô đơn lẻ), hai hàng tiếp theo là 5 (tô đầy hoàn toàn), rồi 3, rồi một số 1 đơn ở đỉnh dưới cùng — và mỗi cột cũng khớp với gợi ý của chính nó (2, 4, 4, 4, 2).